Doel

De aanpak van Leren & Leven bevordert dat leerlingen de eigen identiteit ontdekken en durven te laten zien aan anderen. Leerlingen worden zich bewust van hun kwaliteiten, laten zich door elkaar aanspreken op hun uitdagingen en leren samen te werken en samen te leven met anderen. Er is aandacht voor de ontwikkeling van soft skills zoals je inleven in een ander, verantwoordelijkheid nemen, nieuwsgierig zijn, openstaan voor de mening van anderen, positief communiceren en omgaan met tegenslagen. 

Het lesprogramma, de klimaataanpak en de thema’s van Leren & Leven hebben een gecombineerde uitwerking gekregen voor het basisonderwijs en het speciaal basisonderwijs. De verschillen komen met name tot uitdrukking in de accenten die tijdens het implementatieproces worden gelegd.

Lesprogramma

Voor elk leerjaar in het basisonderwijs is (aangepast aan het ontwikkelingsniveau) een eigen curriculum beschikbaar aan de hand van zes thema’s:

Wie ben ik?

Leerlingen leren dat hoe zij over zichzelf denken van grote invloed is op hoe ze zich voelen (over zichzelf) en dat anderen, zoals familie en vrienden, hier ook invloed op hebben. Ze leren niet alleen dat hun zelfbeeld erg bepalend is voor hoe ze in het leven staan, maar ook dat ze zelf invloed hebben op hun zelfbeeld door wat ze denken en doen. In deze lessen neemt het ontwikkelen van de eigen autonomie en de opbouw van zelfvertrouwen een belangrijke plaats in. 

Gezond denken en gezond zijn

Tijdens de activiteiten en lessen wordt aandacht gegeven aan het belang van een gezonde levensstijl voor lichaam en geest. Er is aandacht voor onderwerpen als gezonde voeding, lichaamsbeweging en slaap. Leerlingen krijgen inzicht in de gevolgen van de verschillende keuzes die gemaakt kunnen worden ten aanzien van gezondheid. In dit thema wordt tevens aandacht gegeven aan onderwerpen als (gezonde) nieuwsgierigheid en de werking van het brein.

Hoe zorg ik voor mijzelf?

Binnen dit thema krijgen de leerlingen meer inzicht in het eigen gedrag en de gevolgen van de keuzes die ze (kunnen) maken ten aanzien van onderwerpen als omgaan met tijd, geld, energie en gedrag. Het gaat binnen dit thema in belangrijke mate over het leren omgaan met emoties (zelfregulatie).

Hoe ga ik om met anderen?

‘Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden’ is het uitgangspunt binnen dit thema. Leerlingen bespreken en oefenen met elkaar wat zij belangrijk vinden in het omgaan met elkaar en hoe ze elkaar kunnen ondersteunen om zich aan de gemaakte afspraken te houden. De lessen gaan over onderwerpen als vriendelijkheid, invoelingsvermogen, samenwerken, positieve communicatie, social media en respect voor iedereen, ongeacht afkomst, cultuur of geloofsovertuiging.

Eerlijk tegenover mezelf en anderen

Het is nog niet altijd gemakkelijk om eerlijk tegen jezelf en anderen te zijn. Toch is het “jezelf durven aankijken” voor wat betreft de zaken die je goed hebt gedaan en wat je beter had kunnen doen erg belangrijk voor het bereiken van de doelstelling jezelf optimaal te ontwikkelen. Onderwerpen als vergissingen en fouten toegeven, groepsdruk en verantwoordelijkheid nemen komen in dit thema aan de orde.

Jezelf blijven ontwikkelen

Er is binnen dit thema aandacht voor geloven in eigen kunnen en eigen mogelijkheden, voor het onderzoeken en uitproberen van nieuwe dingen op een verstandige manier, voor het omzetten van bedreigingen in kansen en de moed hebben om het te proberen. Leerlingen denken na over hun dromen en idealen en oefenen met het stellen van doelen.

De kinderen denken na over iets wat ze uniek maakt en leren zichzelf hierdoor ook steeds beter kennen. Leuk om te merken dat ze er ook voor andere kinderen over na gaan denken. (Cathrijn Vaes, leerkracht speciaal onderwijs, groep 4/5).

Binnen elk thema zijn er ongeveer tien korte actieve lessen beschikbaar per groep. Het accent ligt in de lessen op het samen opdoen van ervaringen door leerlingen en daar op reflecteren. Het oefenen met dit principe helpt bij het ontwikkelen van invoelingsvermogen (empathie) en draagt bij aan een schoolklimaat waarin er positief met elkaar wordt omgegaan en goed wordt samengewerkt.

Leerkrachten beschikken over een handleiding en een digitale omgeving waarin de lessen en bijbehorende PowerPointpresentaties zijn opgenomen en waarin ook de links naar ondersteunende video’s, kopieerbladen en aanvullende tips worden gegeven. De leerlingen werken in een logboek. 

Brede ontwikkeling

Leerlingen hebben kennis en vaardigheden nodig om zowel autonoom en zelfstandig als in verbondenheid met anderen deel te kunnen nemen aan de complexe (kennis)samenleving. Deze vaardigheden worden ook wel de “21st Century Skills” genoemd. De ontwikkeling van deze vaardigheden komt niet alleen aan bod binnen de lesprogramma’s, maar ook binnen specifieke modules als “leerling mediation” en “leerling-vertegenwoordiging”. 

U vindt de inhoud van de gehele leerlijn (thema’s, onderwerpen lessen en de relatie met 21st century skills) in de pdf die u kunt bekijken/downloaden door op de illustratie te klikken.

Download hier de leerlijn

Wat wij willen is dat er aandacht is voor leerlingen en voor hun persoonlijke ontwikkeling, dat ze zich vrij voelen om hun mening te geven en te zijn wie ze zijn en willen zijn. Leren & Leven draagt bij aan al die facetten en houdt rekening met de 21st skills. (Leren & Leven coördinator)

Schoolklimaat en samenwerking met ouders

Iedereen in de school maakt deel uit van het leefklimaat op de school en voegt hier iets aan toe. Een positief schoolklimaat geeft mogelijkheden om de kennis die opgedaan is in de lessen dagelijks in de praktijk te brengen. Het schoolklimaat is de proeftuin waar leerlingen uitgedaagd worden hun talenten te laten zien, aan hun uitdagingen te werken, om te leren gaan met anderen en zichzelf te leren kennen. Om die reden maakt de training van het gehele schoolteam in de meeste gevallen deel uit van de aanpak die scholen kiezen bij implementatie van Leren & Leven. 

De kracht van het lesprogramma wordt daarnaast versterkt wanneer de school aansluiting zoekt bij haar de maatschappelijke omgeving en daarmee samenwerkt. Dit vergroot ook de mogelijkheden voor leerlingen om (met steun van volwassenen) te oefenen met hun vaardigheden. Het klimaatprogramma van Leren & Leven stimuleert betrokkenheid van ouders, familie en de buurt middels een doordacht curriculum van activiteiten, waar ook in de thuissituatie mee geoefend kan worden.

Leerlingmediation

Alle leerlingen leren vanaf het eerste leerjaar vaardigheden rondom conflicthantering en via een democratisch proces in de school worden een aantal leerlingen uit de hogere leerjaren geselecteerd en getraind in de rol van mediator.

Ik vind het lekker afwisselend. De leerlingen leren veel. De leerlingen zijn goed met elkaar bezig. De klas zal naar elkaar toe groeien wanneer we nog meer van deze lessen zouden doen. (Janneke Akkermans, leerkracht groep 3)

Aanvulling en verdieping

Op elke school kan er op enig moment meer nodig zijn dan alleen het werken vanuit een goede basis. Voor dergelijke situaties zijn er vanuit dezelfde didactiek aanvullende pakketten ontwikkeld rondom thema’s als pesten en verslaving (middelen, gaming).

Voor professionals binnen de interne zorgstructuur van de school hebben wij methodische werkvormen en trainingen in gesprekstechnieken ontwikkeld. In de training delen we direct in de praktijk toepasbare kennis uit de systeemtherapie en de oplossingsgericht gesprekstherapie. 

IKC

Door de consequente toepassing van de thema’s is aansluitend gebruik binnen kindcentra en onderbouw van het basisonderwijs een zeer goede manier om tot afstemming van het pedagogisch klimaat te komen. Er is een specifieke implementatiestrategie ontwikkeld voor integrale kindcentra.  

Meer informatie

Wilt u aanvullende informatie of een keer contact met een collega die werkt met de programma’s van Leren en Leven? Laat het ons dan even weten via de contactpagina. U kunt hier ook de brochure downloaden.